fjfjf.png
  • paulasthetic

Możesz nauczyć starego psa nowych sztuczek | You can teach an old dog new tricks

Zaktualizowano: 7 sty 2021


Faktyczny Poniedziałek – dziś na specjalne życzenie mojego czytelnika (pozdrawiam, Strachu na Wróble) będzie o zmianach osobowości w kategorii rozwoju.

Czyli o tym, że stare drzewa da się przesadzić i starego psa też możesz nauczyć sztuczek. Zacznijmy jednak od tego, co musi mieć to przysłowiowe „stare drzewo” / „stary pies”, czyli…..

…. CO TO JEST OSOBOWOŚĆ?

Osobowość to ściśle związane ze sobą cechy: 1. intelektualne 2. temperamentalne 3. emocjonalne 4. wolicjonalne (związane z motywacją)

.... na które w ciągu życia wpływają oddziaływania społeczne i wychowawcze – ale też do których jednostka w pewien sposób jest przystosowana biologicznie (poprzez mechanizmy endogenne, immunologiczne oraz homeostatyczne).

Dodatkowo w skład osobowości wchodzą określone potrzeby i motywacje, światopogląd, zainteresowania i uzdolnienia, które tak naprawdę mogą być zmienne w trakcie rozwoju człowieka. Vetulani w swoim wykładzie mówi, że na początku swojego rozwoju dziecko jest jak gąbka i chłonie co popadnie – dopiero w procesie dojrzewania dochodzi do redukcji synaps, czyli tych połączeń, które odpowiadają za przekaz sygnałów między neuronami . Zbędne komórki oraz połączenia, które nie rozwinęły się wystarczająco są usuwane, żeby stworzyć możliwość do bardziej efektywnej pracy mózgu. Wszystko więc zależy od tego, na ile człowiek jest plastyczny i ukierunkowany na zmianę w ramach swoich możliwości biologicznych.

I oczywiście jest tak, że przeszłe doświadczenia oraz wychowanie wpływają na jednostkę - ale nie da się jednoznacznie określić i przewidzieć wszystkich zmiennych składających się na osobowość w sytuacji, gdy człowiek jest jednak unikalną zbitką właściwości. To, co dla jednego może się okazać traumatyczne i doprowadzić do rozwoju PTSD, u innego może być szansą na wzrost (ale o tym za chwilę).

A WIĘC O CO CHODZI Z SUMIENNOŚCIĄ?

Sumienność w psychologii najczęściej kojarzona jest z Wielką Piątką, która składa się (jak sama nazwa wskazuje) z 5 czynników - opis znajdziesz w tabelce poniżej.

Ale to teoria. Teoria, która nie wyjaśnia przyczyn i nie uwzględnia kontekstu. Teoria, której założenia są badane przez kwestionariusze samoopisowe, gdzie jednostka sama decyduje o tym, jakie tendencje są dla niej najbliższe. To są jej subiektywne odczucia. A gdzie jakiś względny obiektywizm, gdzie praktyka?

Zgadłeś, drogi czytelniku – w badaniach.

Badano bowiem kadrę menadżerską. Menadżerowie to osoby „ogarniające” innych ludzi (choć nie tylko) –ich zadaniem jest tak zorganizować pracę, by móc elastycznie ją dopasować do zmiennych warunków, jednocześnie wzbudzając w pracownikach motywację i zapewnić współpracę w zespole. W związku z tym zakłada się, że to powinny być osoby sumienne. Analizy wykazały, że nie tylko sumienność, ale też 4 kolejne cechy osobowości wyróżnione w ramach Wielkiej Piątki pozwalają stworzyć optymalny profil takiej osoby - wyodrębniono więc zestaw cech poszukiwanych u menadżerów:

  • wysoki poziom motywacji;

  • innowacyjność;

  • sprawność emocjonalna w znoszeniu dyskomfortu psychicznego;

  • umiejętność kierowania „władzą”;

  • uczciwość;

  • wysoki poziom rozumienia rzeczywistości;

  • umiejętność organizacji i zarządzania czasem;

  • plastyczność.

Osoby takie potrafią w mniejszym lub większym stopniu przewidzieć wyniki pracy, w ramach czego są w stanie skonstruować taki plan działania, by przyniósł pożądane rezultaty.

W innych badaniach sprawdzano także korelację sumienności z poczuciem dobrostanu, a także radzeniem sobie ze stresem – wykazano, że osoby, które mają wysokie poczucie jakości własnego życia charakteryzują się sumiennością, ukierunkowaniem na cel oraz pracowitością, a także stosują zadaniowe style radzenia sobie ze stresem (nie koncentrują się na emocjach, ale na tym, by rozwiązać dany problem).

CZY W TAKIM RAZIE MOŻLIWA JEST ZMIANA?

Ależ oczywiście.

Człowiek rozwija się przez całe życie – a rozwój jest procesem związanym ze zmianą swoich zachowań oraz plastycznym podejściem do własnych możliwości.

Szewczuk podaje 9 zasad kształtowania osobowości: motywację, praktyczność, aktywność, bezpośredniość, receptywność, systemowość, trwałość, zespołowość i indywidualizację. Wszystkie te zasady można byłoby sprowadzić do stwierdzenia: człowiek rozwija się na wielu płaszczyznach funkcjonowania (związanych z edukacją, kulturą, wychowaniem, interakcją z innymi, światopoglądem oraz czynnikami psychologicznymi), ale ten rozwój jest możliwy tylko wtedy, jeśli motywacja do zmiany jest na poziomie dostatecznie wysokim (choć nie za wysokim ;)), by móc ten samorozwój realizować w warunkach społecznych, jednocześnie mając na względzie własne możliwości.

Chodzi o to, żeby „JA realne” stawało się w coraz to większym stopniu „JA idealnym”. W większym stopniu, ale jednak nie w 100%, ponieważ człowiek jest zmienny.

Zmiana zależna jest od tego, w jakim stopniu człowiek jest nastawiony na to, by się uczyć i tym samym rozwijać swój potencjał. Rozwój ten jest możliwy w sytuacji, gdy poczucie tożsamości własnej jednostki (a więc tego, kim jest) jest stabilne i zintegrowane.

Istnieje coś takiego, jak heutagogika – a więc determinacja do uczenia się „samemu dla siebie”. Jednostka sama decyduje o tym: • Jak wykorzystać swoje doświadczenie w życiu codziennym? • Jak definiować sytuacje trudne, by okazały się korzystnym doświadczeniem? • Jak radzić sobie z ambiwalencją? • Jak wypracować sobie świadomość własnego działania i nadać sens własnemu życiu?

Wobec tego postuluje się naukę, ukierunkowaną na: 1. Proces uczenia się, a nie wynik; 2. Współpracę; 3. Samorozwój – nie efekty czy też nabycie podstawowych informacji, a możliwość przyszłego wykorzystania nabytej wiedzy w przyszłości mając na względzie indywidualne predyspozycje danej osoby; 4. Gotowość danej jednostki do uczenia się – a nie ustalanie sztywnych ram programowych; 5. Rozwój umiejętności korzystania z nieprzewidywalności i wnioskowania na podstawie wydarzeń przypadkowych; 6. Rozwój krytycznego myślenia i poszukiwanie nowych rozwiązań; 7. Umiejętność dostosowania się do zmienności i wieloznaczności.

W odniesieniu do tego warto wspomnieć o koncepcji „osobowości autorskiej” Obuchowskiego, złożonej z 3 atrybutów: 1. Podmiotowości – czyli wiedzy o sobie, w odniesieniu do której jednostka wyznacza zadania do wykonania w konkretny, dopasowany do siebie sposób oraz monitoruje je w trakcie wykonywania uwzględniając też możliwość ich zmiany; 2. Bycia sobą – składającego się z dystansu psychicznego, rozwoju osobowości oraz sensu życia; 3. Podmiotowego standardu ewaluacyjnego – a więc stosunku do siebie, wybranych i realizowanych zadań oraz do świata.

Człowiek może stawać się więc bardziej „złożony” i otwarty na zmiany, kreując tym samym siebie i swoją rzeczywistość. Jest twórcą, a więc tworzy siebie i warunki własnego funkcjonowania. Dąży do samorealizacji, a także widzi sens w zmianach, w które wprowadza. A przede wszystkim naznacza je jako własne.

Znane jest także zjawisko PTG – czyli wzrostu posttraumatycznego, wedle którego jednostka, po doświadczeniu sytuacji, która wywołała u niej traumę, zmienia się pod kątem poznawczym, emocjonalnym i behawioralnym. Badania wskazują na zmianę w takich obszarach jak: dojrzałość psychiczna, cele życiowe, odpowiedzialność za własne zachowanie oraz świadomość „kruchości” własnego życia i wpływu na innych.

Podsumowując – teorie są tworzone po to, by usystematyzować rzeczywistość. Pozwalają na uporządkowanie sobie wiedzy o danej osobie przez nazwanie cech – jednak nie jest możliwe całkowite wyjaśnienie lub skategoryzowanie jednostki poprzez wsadzenie jej w sztywne ramy, ze względu na to, że (chcąc lub nie chcąc) cały czas się rozwija. Może się „cofać”, czyli wracać do tego poziomu, który już wcześniej wypracowała lub też „poszerzać” zakres swoich umiejętności. Osobowość jest więc w ciągłym procesie tworzenia. Mimo tego, że wszyscy ludzie posiadają cechy wspólne, każdy z nich też jest inny - posiada inne cechy lub uwarunkowania, które wchodząc w interakcję ostatecznie decydują o jej całokształcie.

Możemy się więc uczyć. Rozwijać pod wpływem doświadczeń. I to właśnie jest piękne – że ostatecznie mamy wybór.















Factual Monday - today (by special request of my dear reader - greetings, Strachu na Wróble) will be about personality changes in the category of development.

Have you ever heard the saying: “Never change an old tree”? What if I tell you that you actually can? Let's start, however, with what the proverbial "old tree" must have, and that is….

.... PERSONALITY:

Personality is closely related to: 1. Intellect

2. Temperament 3. Emotions 4. Motivations


... which are influenced by social and educational impact in the course of life - but also to which the individual is biologically adapted (through endogenous, immunological and homeostatic mechanisms).

In addition, the personality includes specific needs, worldview, interests and talents, which can really change during human development. Vetulani says in his lecture that at the beginning a child is like a sponge and absorbs basically everything – after that, in the process of puberty the synapses are reduced (the synapses are the connections that are responsible for the transmission of signals between neurons). Unnecessary cells and connections that haven’t developed enough are removed to allow the brain to work more efficiently. So it all depends on how flexible a person is and if is focused on change within the biological capacities.

And of course it is true that past experience and upbringing affect the individual - but it is impossible to clearly identify and predict all the variables that create a personality in a situation where a human being is an unique cluster of characteristics. What for someone that one situation can be traumatic and lead to PTSD, for another may be a chance for growth (but I’ll tell you about that in a moment).

SO WHAT'S ABOUT CONSCIENTIOUSNESS?

In psychology , conscientiousness is most often associated with the Big Five – the high level of that feature means: a sense of competence, efficiency, responsibility, responsibility, self-discipline, prudence, a tendency to order. But when someone lacks this feature, may have: low motivation and need for achievement, aversion to self-development.

But that's a theory. A theory that doesn’t explain the development of this feature and doesn’t take into account the context. The theory that seeks the confirmation in self-report questionnaires, where the individual decides which statements are the most relatable. There are subjective. So where's the relative objectivity, where is the practice?

You guessed it, dear reader - in research.

Researchers tested the management team. Managers are known for "handling" other people (but not only) - their task is to organize the work but also to flexibly adapt it to changing conditions, while motivating the employees and supporting teamwork. Therefore, it is assumed that they should be conscientious. As a result of this research, they’ve distinguished a set of traits that a manager should have: • high level of motivation; • need for innovation; • emotional endurance in mental discomfort; • ability to allocate tasks; • integrity; • high level of understanding of reality; • organization and time management skills; • plasticity.

Such people are able to predict the results of work (to a greater or lesser extent), which allows them to create a plan which may bring the desired results. Other studies also examined the correlation of conscientiousness with a sense of well-being, as well as stress coping strategies – the results shown that people who have high sense of quality of their lives are characterized by diligence, goal orientation and they’re using a task-oriented styles of coping with stress ( not focusing on emotions, but on solving the problem).

SO IS THE CHANGE POSSIBLE?

Of course.

A human being is developing through the life span – and it’s a process related to behavioral changes and plasticity based on its own conditions.

Szewczuk gives the nine principles of personality creation: motivation, practicality, activity, directness, receptivity, orderliness, durability, teamwork and individualization. All these principles could be reduced to the statement: a person develops on many levels of functioning (related to education, culture, upbringing, interaction with others, beliefs and psychological factors), but this development is possible only if the motivation for change is at the level high enough (though not too high;)) to be able to implement this self-development in social conditions within its own abilities. A person can aim to become an ideal self - but not at 100%, because is constantly changing.

Change can happen if the person is focused on learning and thus developing their potential. This development is possible in a situation where the sense of identity of the individual is stable and integrated.

There is such a thing as heutagogy – which is self – determined learning. A human decides: • How to use the experience in everyday life? • How to define difficult situations so that they can be perceived as a beneficial experience? • How to deal with ambivalence? • How to develop awareness of actions and give meaning to the life?

Therefore, the learning process is based on: 1. The process, not the result; 2. Cooperation; 3. Self-development – not learning basic information, but considering the possibility of future use of acquired knowledge in the future, taking into account the individual predispositions; 4. The individual's readiness to learn - not setting a rigid program framework; 5. Developing the skill of accepting the unpredictability and deduction based on accidental events; 6. Developing critical thinking and search for new solutions; 7. The ability to adapt to variability and ambiguity.

It’s worth mentioning the concept of Obuchowski's "author’s personality", consisting of 3 attributes: 1. Subjectivity - the knowledge about yourself, in relation to which the person sets out tasks to be performed in a specific, tailored way and monitors them during execution, also taking into account the possibility of change; 2. Being yourself - mental distance, personality development and meaning in life; 3. Subject evaluation standards – the connection between selected and implemented tasks and the world.

A human can become more "complex" and open to changes, thus creating its own reality; strives for self-realization and also sees sense in the changes which were introduced. And above all, marks them as its own.

There’s the phenomenon called PTG (the posttraumatic growth), according to which the individual, after experiencing the situation that caused trauma, changes in cognitive, emotional and behavioral terms. Researchers indicate a change in areas such as: mental maturity, life goals, responsibility for one's own behavior, awareness of the fragility of one's life and the impact on others.

To sum up - theories are created to systematize reality. They allow you to organize your knowledge by naming the human features - however, it is not possible to completely explain or categorize the person by putting it in a rigid framework, because it develops all the time. It can "go back" to the level that has already been developed or "expand" its skills. Personality is therefore in a continuous process of creation. Despite the fact that all people have common features, each of them is also different - it has different features or biological conditions, which ultimately determine the shape of the personality.

So we can learn. Develop under the influence of experience. And that is beautiful - that ultimately we have a choice.


http://www.gwsh.gda.pl/uploads/oryginal/5/3/5abf4_studia5s44-66.pdf http://www.kul.pl/files/714/media/1.47.2004.art.4.pdf..pdf http://www.czasopismopsychologiczne.pl/files/articles/2012-18-czy-powrt-do-psychologii-personalistycznej-jest-moliwy-i-jak-mgby-by-uzasadniony.pdf http://www.repozytorium.ukw.edu.pl/handle/item/772 https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=460531 http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_3_2016/621Lenkiewicz_PsychiatrPol2016v50i3.pdf http://ejournals.eu/sj/index.php/PR/article/viewFile/495/487 http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.baztech-c90018ae-9b30-4006-8bc2-b519d54fb6ba http://www.czasopismopsychologiczne.pl/files/articles/2000-6-kontrowersje-wok-%22wielkiej-pitki%22.pdf http://dspace.ukw.edu.pl/handle/item/1252 http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2013/hyg-2013-2-205.pdf http://yadda.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.814a4c61-533e-380d-80f8-4f47e810c0d3

5 wyświetleń